Αρχείο για Ιουνίου 2007

Οι πρόσφατες εκθέσεις του IPCC για το κλίμα

Το 2007 είναι η χρονιά όπου το Διακυβερνητικό Πάνελ για την Κλιματική Αλλαγή υποβάλλει την Αξιολογητική του Έκθεση (Assessment Report), για πρώτη φορά από το 2001. Η Έκθεση στηρίζεται στις εργασίες χιλιάδων επιστημόνων και έχει την έγκριση εκπροσώπων από πάνω από 130 κυβερνήσεις. Για το λόγο αυτό, η βαρύτητα της Έκθεσης είναι αναμφισβήτητη και τα συμπεράσματά της στοιχειοθετούν την μεγαλύτερη δυνατή ομοφωνία σήμερα.

Θυμίζουμε πως το 1ο μέρος της Έκθεσης που δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο είχε να κάνει με τα επιστημονικά δεδομένα της κλιματικής αλλαγής και τεκμηρίωνε πως αυτή οφείλεται στις ανθρώπινες δραστηριότητες.

Στις 6 Απριλίου δημοσιεύτηκε το 2ο μέρος της Έκθεσης στις 1400 σελίδες του οποίου περιγράφονται οι αναμενόμενες επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον και τις ανθρώπινες κοινωνίες ανά τομέα και περιοχή και εκτιμώνται κατά πόσο μέτρα πρόληψης και προσαρμογής θα καταφέρουν να τις μειώσουν.
Η έκθεση παρουσιάζει ένα ζοφερό μέλλον με ελλείψεις νερού, καταστροφές σοδειών, εξάπλωση ασθενειών, συχνότερα και εντονότερα ακραία καιρικά φαινόμενα καθώς και εξαφανίσεις ειδών ενώ τονίζει πως οι φτωχότερες χώρες είναι αυτές που θα πληγούν περισσότερο.

Τα βασικά σημεία της Έκθεσης είναι:

    * Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής γίνονται ήδη αντιληπτές ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι αλλαγές συμβαίνουν ταχύτερα από όσο προβλεπόταν αρχικά.
    * Θα ενταθούν οι ξηρασίες στις ήδη ξηρές περιοχές ενώ οι πλημμύρες θα αυξηθούν αλλού. Πάνω από 1 δις άνθρωποι θα αντιμετωπίζουν ελλείψεις νερού μέχρι το 2050. Σε ορισμένες περιοχές η γεωργική παραγωγή μπορεί να μειωθεί κατά 50% μέχρι το 2020.
    * Τουλάχιστον το 20-30% των ζωικών και φυτικών ειδών θα αντιμετωπίσουν υψηλότερο κίνδυνο εξαφάνισης.
    * Μέτρα μείωσης του κινδύνου (δραστικός περιορισμός των εκπομπών) αλλά και προσαρμογής στις αναπόφευκτες αλλαγές απαιτούνται άμεσα.
    * Η βοήθεια προς τις φτωχότερες χώρες (κυρίως της Αφρικής και της Ν. Ασίας) οι οποίες και θα πληγούν εντονότερα είναι σήμερα πολύ μικρή.
    * Εκτιμάται πως το κόστος από κάθε τόνο CO2 που εκπέμπεται στην ατμόσφαιρα κυμαίνεται από 10 έως 350 δολάρια.

Να σημειωθεί πως πολιτικοί εκπρόσωποι από ΗΠΑ, Κίνα, Ρωσία, Σ. Αραβία και Ινδία προσπάθησαν να αμβλύνουν αρκετά σημεία της Έκθεσης, κάτι που εξόργισε τους επιστήμονες και τις περιβαλλοντικές οργανώσεις.

Στις 4 Μαϊου δημοσιευτηκε το 3ο μέρος της Έκθεσης που εξέτασε τις επιλογές και τις δυνατότητες που διαθέτει η ανθρωπότητα για την κατά το δυνατόν πρόληψη καταστροφικών επιπέδων κλιματικής αλλαγής καθώς και τις οικονομικές τους επιπτώσεις.

Το βασικό μήνυμά του είναι πως οι συγκεντρώσεις στην ατμόσφαιρα των αερίων του θερμοκηπίου μπορούν να σταθεροποιηθούν σε ασφαλή επίπεδα αξιοποιώντας υφιστάμενες τεχνολογίες και χωρίς απαγορευτικό κόστος, αρκεί τα απαραίτητα μέτρα να ληφθούν άμεσα ώστε οι παγκόσμιες εκπομπές να αρχίσουν να μειώνονται μέσα στην επόμενη δεκαετία.

Η Έκθεση συμπεραίνει πως προκειμένου να εξασφαλίσουμε ότι η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη δεν θα είναι μεγαλύτερη των 2 – 2,8 °C, οι παγκόσμιες εκπομπές θα πρέπει να μειωθούν κατά τουλάχιστον 50% έως το 2050, κάτι που –στο χειρότερο σενάριο- θα απαιτεί μείωση του αναμενόμενου ακαθόριστου παγκόσμιου προϊόντος κατά 5,5%. Το οικονομικό αυτό κόστος βέβαια θα ποικίλει σημαντικά ανά περιοχή και ήπειρο, αλλά σε κάθε περίπτωση θα είναι πολύ μικρότερο από το κόστος της σημαντικής κλιματικής αλλαγής που θα επιφέρει η συνέχιση της σημερινής κατάστασης.

Σύμφωνα με την Έκθεση, οι απαιτούμενες τεχνολογίες για τη μείωση των εκπομπών είτε υπάρχουν ήδη είτε θα είναι εμπορικά αξιοποιήσιμες τις ερχόμενες δεκαετίες, ενώ μελλοντικά αναμένεται να έχουν σημαντική συμμετοχή προχωρημένες τεχνολογίες (όπως η κυματική ενέργεια ή η αποθήκευση CO2).

Σε όλους τους τομείς εκτιμάται πως η εξοικονόμηση ενέργειας πρέπει να έχει καθοριστικό ρόλο, με τα κτήρια να μπορούν να μειώσουν τις εκπομπές τους έως και κατά 30% χωρίς κανένα οικονομικό κόστος, ιδίως στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Πιο συγκεκριμένα, για κάθε τομέα η Έκθεση εντοπίζει κυρίως τις παρακάτω πολιτικές και τεχνολογίες οι οποίες μπορούν άμεσα να μειώσουν τις εκπομπές:

Παραγωγή ηλεκτρισμού:

Περιορισμός επιδοτήσεων στα ορυκτά καύσιμα και οικονομική ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συμπαραγωγή ηλεκτρισμού-θερμότητας, αλλαγή καυσίμου (κυρίως από άνθρακα σε φυσικό αέριο), νέοι πυρηνικοί σταθμοί.

Κτήρια:

Προδιαγραφές και σήμανση για αποδοτικότερο φωτισμό και ηλεκτρικές συσκευές, πολεοδομικοί κανονισμοί για καλύτερη μόνωση και χρήση ηλιακής ενέργειας για ηλεκτροπαραγωγή, θέρμανση και δροσισμό.

Βιομηχανία:

Βέλτιστες προδιαγραφές, φορολόγηση και επιβολή ανώτατων ορίων για αποδοτικότερες διεργασίες και εγκαταστάσεις, ανάκτηση θερμότητας, ανακύκλωση υλικών.

Μεταφορές:

Υποχρεωτικές προδιαγραφές για αποδοτικότερους κινητήρες και χρήση βιοκαυσίμων, φορολόγηση οχημάτων και καυσίμου, χρέωση διοδίων, επενδύσεις σε Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, αλλαγή χρήσεων γης.

Γεωργία-κτηνοτροφία:

Κίνητρα για μικρότερη χρήση λιπασμάτων και διαχείριση εδαφών και υδάτων, βελτιωμένες τεχνικές στην κτηνοτροφία και την καλλιέργεια ρυζιού.

Δάση:

Κίνητρα και επιβολή μέτρων για μείωση της αποψίλωσης, διατήρηση δασών και εκτεταμένες αναδασώσεις, διαχείριση υλοτομίας και παραπροϊόντων της.

Απορρίμματα:

Κίνητρα και ρυθμίσεις για μείωση και ανακύκλωση, ανάκτηση βιοαερίου από χώρους ταφής, επεξεργασία αστικών λυμάτων.

Η έκθεση του IPCC σίγουρα δεν είναι ριζοσπαστική. Οι μειώσεις εκπομπών που προτείνει ενδεχομένως να μην είναι αρκετές να αποτρέψουν καταστροφικές κλιματικές αλλαγές, ανοίγει την πόρτα για την επανεμφάνιση της πυρηνικής ενέργειας ενώ απουσιάζει κάθε κριτική στο κυρίαρχο μοντέλο παραγωγής και κατανάλωσης και στις αξίες του.

Αυτό όμως που πρέπει να κρατήσουμε είναι ότι έχουμε πλέον την πιο επίσημη δυνατή ομοφωνία πως προκειμένου να αποφύγει η ανθρωπότητα τις καταστροφικές συνέπειες από την αλλαγή του κλίματος, πρέπει άμεσα να γίνουν ριζικές αλλαγές στις οικονομικές δραστηριότητες και επιλογές κυβερνήσεων, επιχειρήσεων και πολιτών, αλλαγές για τις οποίες επί δεκαετίες αγωνίζεται το οικολογικό και πράσινο κίνημα.

Το κείμενο αυτό βασίζεται σε σχετικές δημοσιεύσεις του Τάσου Κρομμύδα (μέλους της Γραμματείας των Οικολόγων Πράσινων) στην Πράσινη Πολιτική Μαϊου-Ιουνίου και στον Δαίμονα της Οικολογίας της 3.6.2007.

Μπορείτε να διαβάσετε περιλήψεις των Εκθέσεων (στα αγγλικά), στα παρακάτω λινκ:

Περίληψη 2ης Έκθεσης (επιπτώσεις και προσαρμογή)
Περίληψη 3ης Έκθεσης (αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής)